Baskisch parfum
Espelette, een dorp in Baskenland in de buurt van de camping
Ontdek Espelette op 30 minuten van onze camping in Frans Baskenland door het binnenland in te trekken. Dit charmante dorp in de vallei van Nivelle heeft alle kenmerken van een traditioneel Baskisch dorp: een fronton, huizen in Labourdin-stijl met witte gevels met rood of groen vakwerk, en een pittoresk centrum waar je heerlijk kunt wandelen.
Het toerisme in Espelette trekt elk jaar duizenden bezoekers om dit dorp te ontdekken, wereldberoemd om zijn beroemde chilipeper.
Familie Ezpeleta
Symbool van Baskische cultuur en gastronomie
Gesticht door de adellijke familie Ezpeleta, wiens kasteel nog steeds het centrum van de stad domineert, vertegenwoordigt Espelette echt het Baskische dorp zoals je het je zou kunnen voorstellen. De warme, zonnige sfeer nodigt je uit om de tijd te nemen, op de terrasjes te zitten of te lunchen in een van de traditionele restaurants.
Espelette, een specerij uit Amerika
De Espelette-peper (Ezpeletako Biperra in het Baskisch) is ongetwijfeld het gastronomische embleem van het dorp. Deze peper werd in de XVIᵉ eeuw in Baskenland geïntroduceerd door Spaanse ontdekkingsreizigers die terugkeerden uit Amerika en werd al snel een essentieel ingrediënt in de lokale keuken. De eerste vermelding van een chilipeper in Espelette dateert uit 1650, toen het vrouwen waren die de chilipeper begonnen te verbouwen als vervanging voor peper, die toen te duur was.
Een bezoek aan Espelette betekent het ontdekken van deze specerij in al zijn vormen. Vanaf de nazomer zijn de gevels van de huizen versierd met slingers van rode pepers die in de zon liggen te drogen, wat een kleurrijk spektakel oplevert. Deze traditie, die zowel esthetisch als praktisch is, geeft het dorp een unieke charme. Pepers zijn er in drie vormen: heel en vers, in trossen van 20 tot 100 pepers, of gemalen tot een poeder om al je gerechten te kruiden.
De milde en fruitige Espelette chilipeper kan peper vervangen en voegt delicate kleur toe aan gerechten zonder smaken te maskeren. Espelette bevat weinig calorieën en is ook een antioxidant rijk aan vitamine C. Sinds 2000 heeft het een Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB), de enige Franse specerij met dit label. Het productiegebied omvat tien gemeenten: Espelette, Ainhoa, Cambo-les-Bains, Itxassou, Halsou, Larressore, Saint-Pée-sur-Nivelle, Souraïde, Ustaritz en Jatxou. Meer dan tweehonderd producenten telen deze specerij, die is uitgegroeid tot het vlaggenschipproduct van Baskenland.
Om Espelette en de geheimen van chilipepers te ontdekken, mag je het interpretatiecentrum van chilipepers (Etxea), gelegen in het hart van het dorp, niet missen. Dit centrum laat de oorsprong van de specerij zien, het terroir, de levenscyclus en het werk van de mannen en vrouwen die het telen.
Erfgoed en sites om te ontdekken
Het kasteel van de baronnen van Ezpeleta staat in het centrum van het dorp. Het werd gebouwd rond het jaar 1000 en vervolgens herbouwd rond 1414 onder Engels bewind. Het bestond uit een grote ommuring geflankeerd door vijf torens.
Gedeeltelijk verwoest tijdens een opstand van de dorpelingen onder het bewind van Lodewijk XIII, werd het in 1694 aan de gemeente nagelaten door de laatste telg van de familie.
Het gebouw is gerestaureerd met steun van de Fondation du Patrimoine en herbergt nu het gemeentehuis, het VVV-kantoor en expositieruimtes, waaronder een gewijd aan pater Armand David, de eminente missionaris en natuuronderzoeker die de westerse wereld kennis liet maken met de panda.
Net buiten het dorp staat deversterkte kerk Saint-Étienne, gebouwd in de 17e eeuw. Dit religieuze gebouw valt op door de typisch Baskische architectuur, de klokkentorenmuur en de drie verdiepingen met galerijen van houtsnijwerk. Bewonder binnen het weelderige barokke altaarstuk in verguld hout uit de 18e eeuw.
De kerk wordt omringd door een met bomen omzoomde begraafplaats waar je de schijfvormige stèles kunt zien die typerend zijn voor de Baskische begrafenistraditie. Mis het interpretatiecentrum van de BOB Ossau-Iraty niet, midden in het dorp. Tijdens dit leuke en informatieve bezoek kom je meer te weten over deze emblematische schapenkaas uit Baskenland, nog zo’n gastronomische trots van de regio.
gastronomische specialiteiten
Markt en gastronomische specialiteiten
De smalle straatjes van Espelette zijn bezaaid met talloze winkeltjes die van alles verkopen, van chilipepers tot andere culinaire en ambachtelijke specialiteiten uit Baskenland. Kaas van schapenmelk, Baskisch gebak, vleeswaren, honing, jam en chocolade gemaakt met peper uit Espelette zijn zeker een genot voor fijnproevers.
De combinatie van chocolade en chilipeper lijkt misschien gewaagd, maar is eigenlijk de oudste: al in de 17e eeuw werd in Bayonne chocolade gemaakt met Espelette-chilipeper!
Elke woensdag wordt er in het centrum van het dorp een grote markt gehouden met lokale producenten en ambachtslieden. Het is een niet te missen kans om de smaken van de regio te ontdekken en de gepassioneerde producenten te ontmoeten. De markt is verdeeld in twee gebieden: een voedselgebied waar je alle lokale producten vindt en een niet-voedselgebied waar kleding, handwerk en souvenirs worden verkocht.
Festivals en evenementen
In het laatste weekend van oktober viert Espelette de Spaanse peperoogst met het Spaanse peperfestival, dat is uitgegroeid tot een van de grootste festivals van Baskenland. Duizenden bezoekers stromen toe om deel te nemen aan de evenementen, waaronder Baskische dansen, concerten van mannenkoren, levendige maaltijden, demonstraties van Baskische kracht en pelottespelen.
In de kerk Saint-Étienne wordt een mis gehouden om de kruiden van het jaar te zegenen, een hoogtepunt van de plaatselijke traditie, en begin augustus vinden de dorpsfeesten plaats, met een al even uitgebreid programma. Andere hoogtepunten zijn het werelddansfestival Gauargi en de hardloopwedstrijd Crêtes, die beide sportliefhebbers en nieuwsgierigen aantrekken.
Wandelen en natuur
Wandelliefhebbers kunnen hun hart ophalen in de omgeving van Espelette. De berg Ursuya, 678 meter boven zeeniveau, domineert het dorp en biedt een prachtig uitzicht over de Nivellevallei en de Pyreneeën.
Het is gemakkelijk te herkennen aan de grote rotsblokken op de top en is een populaire wandelplek. Via andere bewegwijzerde paden kun je de groene landschappen van het Baskische achterland verkennen, tussen heuvels en velden met gloeiende pepers.
